لک پوستی به عارضه ای گفته می شود که در آن بخشی از پوست به دلیل تابش آفتاب، تغییرات هرمونی، بارداری، مصرف دارو یا مشکلات تیروئیدی تغییر رنگ داده به صورت لکه های پوستی مشاهده می شوند. پوست صورت به دلیل بودن در معرض آفتاب بیش از دیگر نواحی بدن دارای لک می شود.

 

 

به طور کلی رنگ پوست توسط میزان رنگدانه های ملانین در زیر پوست تعیین شده و هر چه میزان رنگدانه های ملانین زیر پوست بیشتر باشند، رنگ پوست تیره تر می شود. ملانین توسط سلول های ملانوسیت در زیر پوست تولید و به طور یکنواخت توزیع می شوند. به طور کلی افراد با میزان ملانین بیشتر در زیر پوست یا به عبارتی با پوست تیره تر، پوست شان بیشتر در مقابل نور آفتاب مقاومت داشته و کمتر دچار آفتاب سوختگی و لک های حاصل از ماندن در معرض اشعه آفتاب می شوند.

 

در میان انواع لک ها، لک صورت یا ملاسما شایع ترین نوع لک بین جوانان به خصوص در میان زنان جوان است. نام دیگر ملاسما، لک حاملگی می باشد به این دلیل که این نوع از لک ها در دوارن بارداری بسیار افزایش می یابند. ملاسما به زنگ قهوه ای کم رنگ است. نوع شایع دیگر بیماری لک، لک و پیس است که به دلیل از دست رفتن رنگدانه های سفید زیر پوست جزء انواع شایع این بیماری پوستی می باشد. به طور کلی بیشترین نواحی که دچار لک می شوند، عبارتند از چانه، روی گونه ها، دور چشم، دور لب و پیشانی هستند.  

 

برای درمان لک های سطحی که به رنگ قهوه ای هستند، می توان با تجویز پزشک از محلول های لایه بردار استفاده نمود. نکته ای که در استفاده از کرم های لایه بردار بسیار حائز اهمیت است، این است که همراه کرم های لایه بردار می بایست از کرم های ضدآفتاب با SPF بالا استفاده نمود و از ماندن در معرض اشعه آفتاب دوری کرد. در غیر این صورت، میزان لک های روی صورت افزایش می یابند. درمان لک بستگی زیادی به نوع لک و شدت لک دارد. به طور کلی مواد موثر برای درمان انواع لک به شرح زیر می باشند:

 

هیدروکینون: هیدروکینون از طریق تأثیر بر روی آنزیم های تولید کننده ملانین در پوست، باعث کاهش تولید ملانین در زیر پوست شده و از این طریق باعث کاهش میزان لک های پوستی می شود. هیدروکینون ضدلک بسیار قوی بوده و خاصیت سفیدکنندگی بسیار قوی دارد. هیدروکینون به صورت 2% در داروخانه ها و بدون نسخه قابل تهیه است. اما از آنجایی که از طریق پوست می تواند جذب شود، استفاده از آن برای بانوان باردار مجاز نبوده و می تواند خطرناک باشد. هیدروکینون را باید شب ها قبل از خواب استفاده نمود. نتایج آن بین 4 تا 6 هفته پس از شروع مصرف به تدریج مشخص شده و پس از 4 ماه به طور کامل مشخص می شود. در هنگام استفاده از هیدروکینون حتماً به خاطر داشته باشید که در صورتی که پس از استفاده پوست تان تاول زد، یا دچار خشکی پوست شده و یا کهیر زدید، حتماً پزشک مشاور خود را در جریان بگذارید.

 

ترتینوئین: ترتینوئین از ویتامین آ بدست آمده و دارای خاصیت لایه برداری بوده و باعث افزایش تولید کولاژن زیر پوست و جوان سازی پوست می شود. ترتینوئین را هم باید شب ها استفاده کرده و ابتدا آن را هر 3 شب یکبار مورد استفاده قرار داده و به تدریج میزان آن را افزایش دهید. پس از 8 تا 12 هفته، پوست اندازی و لایه برداری پوست را مشاهده خواهید کرد. هنگام استفاده از ترتینوئین حتماً مراقب باشید که از کرم ها، محلول ها یا اسکراب های لایه بردار دیگر استفاده نکنید و در صورتی که پوست تان قرمز شده یا دچار خشکی شد، استفاده از آن را کم کرده تا پوست تان به تدریج به آن عادت کند. در صورتی که پس از 12 هفته هم چنان پوست تان قرمز نشده یا پوست اندازی نداشت، با مشورت دکتر متخصص خود می توانید از ترتینوئین قوی تر استفاده نمائید.

 

استفاده همزمان از ترتینوئین و هیدروکینون در محلول های ضدلک باعث لایه برداری و کاهش رنگدانه های ملانین زیر پوست می شود و از این رو در بسیاری از محلول های ضدلک قوی برای درمان لک های قهوه ای صورت، این دو ماده همراه با هم مورد استفاده قرار می گیرند.